Dziwny jest ten świat

… to mało powiedziane ! ;-)

Sztuka myślenia

Taki tytuł nosi książka Ernesta Dimneta. Z całego serca mogę ją polecić, pomyślałem sobie że w tym celu przytoczę przedmowę z owej książki.

Przedmowa

Kto z pisarzy ośmieliłby się zastosować do swoich czytelników wiersz Voltaire’a:

Il me choisit pour l’aider à peneser?

Niemniej faktem jest, że większość ludzi obawia się lekcji Sztuki Myślenia, i że inni, ofiarowując takie lekcje, biorą na siebie ryzyko wydania się zarozumiałymi.

Do tego nie potrzeba być genjuszem. Nikt chyba naprawdę nie myśli, że genjusz jest szczególnie dobrym nauczycielem w każdej dziedzinie. Lepiej, jeżeli nauczyciel Sztuki Myślenia nie jest człowiekiem, który nie ma trudności w myśleniu lub tworzy takie klejnoty myśli, że może deprymująco oddziaływać na nowicujsza. Wątły lekarz nie jest wzorem zdrowia, jest natomiast przykładem tego, co można osiągnąć, mając słaby organizm, lecz dużo inteligencji. Wiemy również, że taki lekarz wskutek lepszej znajomości organizmu, zdobytej przez własne doświadczenie, oraz przez umiejętność stosowania zasad higieny, może przynieść więcej pożytku swoim pacjentom. Jakkolwiek autor książki niniejszej nie może powiedzieć, że postępował lub postępuje zgodnie ze swoimi zasadami, sądzi jednak, że prawdopodobnie lepiej ocenił ich wartość, niż wielu z pośród tych, którzy są bliżsi genjusza, niż on. Czy tego nie dosyć? Czy pragnienie stania się pożytecznym nie daje prawa do udzielenia skromnej rady?

Czytelnik przekona się, że książka ta została napisana dla niego. Jej przejrzystość i zwartość, odraza autora do gwary filozoficznej i niechęć do przytaczania piśmiennictwa, które odbiera energję, będąc wogóle bezużyteczne, – wszystko to wypływa z chęci autora pomóc czytelnikowi, nie starając się go olśnić. Większość książek zawdzięcza swoje powstanie mniej lub więcej wyraźnej dążności ich autorów do stworzenia dzieła sztuki, to zn. dzieła skończonego i wzbudzającego podziw. Egotyzm, stosowany przy pisaniu książki o sztuce, szczególnie o Sztuce myślenia, byłby przestępstwem, i mogę powiedzieć, że w tej książce jest go możliwie mało.

Wystarczy, jeżeli czytelnik odczuje sympatję, jaką go darzy autor, oraz wysiłek ze strony autora w celu okazania czytelnikowi pomocy w jego pracy nad sobą.

Powyższy tekst przepisałem litera w literę, stąd są „błędy”. Książka ma już swoje lata, najwyraźniej kiedyś niektóre słowa pisano inaczej.

Jeszcze gratisowo spis treści.

CZĘŚĆ PIERWSZA: O MYŚLENIU

1. O MYŚLENIU

Codzienna scena – Grosik za twoje myśli – Za wiele myśli – Nasze Ja ośrodkiem myśli – Potok świadomości – Wyobrażenia, ich powstawanie i stopniowanie – Wyobrażenia a idee – Wyobrażenia a praktyczne rozwiązania – T. zw. czysta myśl.

2. JAK OCENIAĆ MYŚL

Wyobrażenia szlachetne i nieszlachetne – Sympatje i antypatje różnego stopnia – Kompleksy – Mowa jako czynnik oceny – Giętkość naszego umysłu – Często spotykane naśladownictwo – Amerykanizacja Sylwjusza – Naśladownictwo społeczne.

3. RZECZYWISTE MYŚLENIE

Monter jako człowiek myślący – Znany lekarz jako człowiek myślący – Spojrzenie artysty – Scena w salonie – Wyrocznia – Nasz podziw dla myśli – Wpływ myśli.
Cechy człowieka myślącego: przewidywanie – niezależność – pozorna wyniosłość – on jest przywódcą.

4. MOŻLIWOŚĆ STWORZENIA SZTUKI MYŚLENIA

Nasze zachowanie się w obecności człowieka myślącego – Ono dowodzi istnienia wiary w Sztukę Myślenia – Nasze własne przeżycia w dziedzinie wzniosłych myśli.
Dzieci jako istoty myślące – Jak długo trwa ich wyższość – Pamięć o niej jest podstawą naszej wiary w Sztukę Myślenia – Życie takich ludzi jak Balzac i Rimbaud oraz okresy rozkwitu literatury i sztuki dowodzą istnienia Sztuki Myślenia.

CZĘŚĆ DRUGA: PRZESZKODY W MYŚLENIU

1. MYŚLI NATRĘTNE, CZYLI KOMPLEKSY NIŻSZOŚCI

Wszyscy je znamy – Przykład – Urojenia, poza i samoanaliza hamują myśl – Pisarze są często ofiarą urojeń – Kilka przykładów – Tylko zupełna prostota jest wolna od nich.

2. JAK POWSTAJĄ MYŚLI NATRĘTNE

  1. Naśladownictwo i instynkty gromady
    Dzieci są odporne na wpływy otoczenia, potem zaczynają naśladować starszych – Trudność walki z naśladownictwem.
    Instynkt gromady charakteryzuje Amerykę – Urojenia wytworzone przez życie społeczne – Przykłady
  2. Wykształcenie
    Wykształcenie powinno być Sztuką Myślenia – Jednak nią nie jest – Znani krytycy wykształcenia – Sprzeczności, dotyczące metod.
    Wadliwość amerykańskiego systemu kształcenia jest wywołana przewagą wychowania fizycznego – Czynne życie i nadmierna dbałość o rozwój woli przyczyniają się do osłabienia intelektu – Obojętność na kulturę i sztukę – Przykłady z dzienników – Wywiad z Cyceronem – Ameryka niezawsze była tak młoda jak dziś – Łatwe metody są przeszkodą – Skromne wyniki – Utylitaryzm jest wadą innego rodzaju – Kultura jako zabytek.
    Przeciwieństwem tego jest francuskie wykształcenie – Obojętność na potrzeby ciała – Literaturze nadaje się przesadne znaczenie – Nawet historji literatury i jej gwarze – Nauczyciele-Francuzi rzadko korygują ten błąd, ponieważ większość ich jest jego ofiarą – Ich wpływ – Wpływ prymusa – Wyniki takiego kształcenia – Niezaradność życiowa – Obojętność na sprawy polityczne.
    Zarówno w Ameryce, jak i we Francji wykształcenie nie zmniejsza, lecz wzmaga wpływy otoczenia.

3. TŁUMIENIE MYŚLI PRZEZ ŻYCIE

  1. Życie człowieka myślącego
    Życie – Ujemna ocena doświadczenia życiowego przez Platona – Wysiłki zorganizowania życia ze względu na potrzeby myśli.
  2. Życie bezmyślne
    Życie męczy zarówno bogatych, jak biednych – Fałszowanie wartości przez życie towarzyskie.
  3. Wielkie spustoszenie
    Czytanie powinno pomagać w myśleniu – Zasadnicza zmiana w poglądzie na czytanie – Zasadnicza zmiana w doborze książek – Różnica w ilości wydawnictw dawniej a dziś – Demoralizujący wpływ nieinteligentnego czytania dzienników – Trwonienie czasu na rozmowę.

CZĘŚĆ TRZECIA: ŚRODKI POMOCNICZE MYŚLI

1. ŻYCIE SAMODZIELNE

  • Samotność zewnętrzna
    Boją się jej i lubią – Pustelnicy – Jak zapewnić sobie samotność
  • Samotność wewnętrzna
    Skupienie – Nawet w towarzystwie – Trudności – Jak je usunąć: zainteresowanie, inklinacja, fizyczne warunki, pamięć, wyobrażenia uzgodnione, pióro i papier – Wyniki.
  • Stwarzanie czasu
    Oszczędzanie czasu – Przewidywanie – Porządek – Zdecydowanie

2. ŻYCIE NA WYŻSZYM POZIOMIE

  • Wyobrażenia jako elementy myśli
    Wyobrażenia niższej kategorji – „’tits détails” – Historja – Historja współczesna – Historja świata – Wielcy ludzie i ich życie – Natura a sztuka.
  • Wielkość moralna jak warunek wzniosłych myśli
    Święci – Altruiści – Wyjątkowo pomyślne warunki w Ameryce – Wolna wola a myśl.
  • Wzniosłe myśli zaczerpnięte z książek
    Książki dla ciebie – Nie czytaj „dla stylu” – Nie czytaj dobrych książek – Urzędnik w Londynie a literatura – Dwie panienki w pociągu – Mimo sprzeciwu spróbuj.
    Literatura współczesna – Ile jej – Inne zainteresowania współczesne – Książki dla dzieci.
  • Jak należy czytać, ażeby myśleć
    Czytaj tylko dla przyjemności – Książki są narzędziami – Spis rzeczy bywa lepszy od książki – Edward VII a książki, których nie czytał.
    Książki kształcące należy czytać inaczej – Krytycyzm twórczy.
  • Krytyczne czytanie ze zrozumieniem
    Głębokość a płytkość – Zrozumienie jako smutek wytrwałości – Krytycyzm – Krytycyzm odważny – „Posiadanie” autora – Krytycyzm artysty.
  • Jak czytać gazetę
    Czerwony ołówek i nożyce – Dziennik jako podręcznik

3. ROZUMOWE OPRACOWANIE MATERJAŁU FAKTYCZNEGO

  • Przegląd naszych wiadomości
    W więzieniu – Powrót do podręczników – Wzniosłe chwile – Piękno artystyczne – Życie wielkich ludzi.
  • Rozmyślanie
    Serje wyobrażeń – Trudność obserwacji – Ćwiczenie myśli – Pisanie szkiców
  • Pisanie jako pomoc w myśleniu
    Nasza niedostateczna znajomość istotnych zagadnień – Wyższość dziennikarzy – Charakterystyki – Pisarze zawodowi a myśl – Młodzi pisarze stoją wyżej.
  • Utrwalanie swoich myśli
    Zboże niezebrane – Archiwum a teczki – Chroń swoje myśli – Notatnik świętego.
  • Typ umysłu, ukształtowany przez taką dyscyplinę
    Dwa wybitni pisarze – Początkowo pospolici – Jak się stali wybitnymi – Przypadki odwrotne – Ich przyczyny – Wiedza a myśl
  • Dalsze zbliżanie się do samodzielnego myślenia
    O metodach, stosowanych przez talent – Renan – Ludzie jego typu uczą: 1) metoda myślenia, 2) myśl zbiorowa, 3) wyobraźnia w myśleniu. Zakończenie.

CZĘŚĆ CZWARTA: MYŚL TWÓRCZA

1. TWÓRCZOŚĆ

Olśnienie jest wyjątkiem – Cześć dla genjusza – Jej niebezpieczeństwo – Granice genjusza – Jesteśmy z nimi spokrewnieni – Nie wszystkie literackie i artystyczne utwory mają prawo do tej nazwy.

2. ŹRÓDŁA TWÓRCZOŚCI. IDEE

Ich prostota – Ich obfitość – Jak je znaleźć – Nie wyczerpane rezerwy naszej duszy

3. JAK ZDOBYĆ ORYGINALNOŚĆ MYŚLI

Filozofowie starają się dać nam metodę – Intelektualiści – Mistycy – Intuicjoniści – W czem się wszyscy oni zgadzają. „Bądź sobą”, „Znajdź siebie”.

4. „BĄDŹ SOBĄ”

Przeszkody – Poza – U większości ludzi – U pisarzy – Bez wiary we własne siły – Różne jego odmiany – Urojenia – Środki zaradcze.

5. „ZNAJDŹ SIEBIE”

Nie bądź sztywny – Atmosfera, w której znajdujemy siebie – Potok przy młynie – Jak znaleźć siebie: a) znajdź swoją skłonność, b) mów i pisz, gdy jesteś w usposobieniu, c) poznaj wartość intuicji, d) należy traktować intuicje delikatnie, e) należy pielęgnować stany, wywołujące natchnienie.

6. TWÓRCZOŚĆ LITERACKA DOSTĘPNA JEST DLA KAŻDEGO

Listy – Dzienniki – Myśli.

ZAKOŃCZENIE

Z książki:

Ernest Dimnet „Sztuka myślenia” Trzaska, Evert i Michalski
Tytuł oryginału „The art of thinking”

Listopad 18, 2008 - Posted by | Inne |

Sorry, the comment form is closed at this time.

%d blogerów lubi to: